۷ کتاب آموزش سواد فضای مجازی به کودکان و نوجوانان

معروفترین کتاب آموزش سواد فضای مجازی به کودکان و نوجوانان در آمازون

کتاب آموزش سواد فضای مجازی به کودکان و نوجوانان | در دنیای امروز که فناوری اطلاعات، هوش مصنوعی و شبکه های اجتماعی با سرعتی باورنکردنی در حال پیشرفت هستند، آموزش سواد فضای مجازی و اصول امنیت آنلاین به کودکان نه تنها مفید، بلکه یک ضرورت انکارناپذیر محسوب میشود. آگاهی از چالشها و فرصتهای فضای مجازی، به کودکان کمک می کند تا تجربه ای امن، مسئولانه و سازنده از دنیای دیجیتال داشته باشند.

این گزارش با هدف یاری رساندن به مربیان، معلمان و خانواده ها، فهرستی منتخب از کتابهای آموزش سواد فضای مجازی به کودکان و نوجوانان ۷ تا ۱۲ سال  به زبان انگلیسی است که از سال ۲۰۲۰ به بعد در وب سایت آمازون و برخی منابع آموزشی معتبر دیگر منتشر شده اند.

هدف اصلی این گزارش، ارائه راهنمایی جامع برای انتخاب ابزارهای آموزشی مؤثر است تا بتوانیم دانش و مهارتهای دیجیتال فرزندانمان را در جهت تبدیل شدن به شهروندانی آگاه و مسئول در عصر دیجیتال، ارتقا دهیم.

۱٫ Cyber Sammi’s Safety Adventures (2024)

ناشرCyberSmart Educatio

لینک دسترسی مشاهده کتاب

موضوع اصلی: ایمنی آنلاین، حفظ حریم خصوصی، ارتباط با غریبه‌ها

گروه سنی هدف: ۷ تا ۱۰ سال فرمت: کتاب تصویری (Picture Book)

https://m.media-amazon.com/images/I/61NPEtQ64TL._SY522_.jpg

خلاصه:
کتاب “ماجراهای ایمنی سایبری سامی” داستانی جذاب و بصری است که شخصیت اصلی آن، “سامی”، پسری کنجکاو و دوست‌داشتنی است که به تازگی وارد دنیای دیجیتال شده است. این کتاب با استفاده از زبان ساده و تصاویر رنگارنگ، مفاهیم حیاتی ایمنی آنلاین را به کودکان آموزش می‌دهد. سامی در طول ماجراهای خود با چالش‌هایی روبرو می‌شود، از جمله:

• حفظ اطلاعات شخصی: یاد می‌گیرد که نام کامل، آدرس، شماره تلفن یا نام مدرسه خود را در اینترنت به اشتراک نگذارد.
• برخورد با غریبه‌ها: با اهمیت عدم اعتماد به افراد ناشناس آنلاین و عدم اشتراک‌گذاری اطلاعات یا عکس با آن‌ها آشنا می‌شود.
• محتوای نامناسب: می‌آموزد چگونه در صورت مشاهده محتوایی که او را ناراحت یا ترساند، به یک بزرگتر اعتماد کند.
• رمزهای عبور قوی: اهمیت داشتن رمزهای عبور امن و به اشتراک نگذاشتن آن‌ها با کسی را درک می‌کند.

این کتاب به دلیل رویکرد داستان‌محور و شخصیت‌پردازی قوی، برای جلسات آموزشی در کلاس درس، بحث‌های خانوادگی و همچنین مطالعه فردی کودکان بسیار مناسب است. ناشر، CyberSmart Education، متعهد به تولید محتوای آموزشی با کیفیت در زمینه سواد دیجیتال برای کودکان است.

۲٫ Cyber Heroes (2025)

ناشرTechville Press

لینک دسترسی: مشاهده کتاب

موضوع اصلی: شهروندی دیجیتال، همکاری آنلاین، مقابله با تهدیدات سایبری (سطح مقدماتی)

گروه سنی هدف: ۸ تا ۱۲ سال فرمت: داستان بلند (Chapter Book)

https://m.media-amazon.com/images/I/71VVrbE8eSL._SY522_.jpg

خلاصه:
“قهرمانان سایبری” یک داستان ماجراجویانه و هیجان‌انگیز است که در شهری خیالی و دیجیتال به نام “تکنو سیتی” اتفاق می‌افتد. شخصیت‌های اصلی، “مایرا” که یک برنامه‌نویس جوان و خلاق است و “فیلیورا” که یک هوش مصنوعی دلسوز و راهنماست، در این داستان به کودکان مفهوم شهروندی دیجیتال را آموزش می‌دهند. آن‌ها با چالش‌های مختلفی در شهر تکنولوژی روبرو می‌شوند که این چالش‌ها نمادی از مسائل واقعی در فضای آنلاین هستند:

• شهروندی دیجیتال: کودکان می‌آموزند که چگونه در فضای آنلاین رفتار مسئولانه و اخلاقی داشته باشند، به حقوق دیگران احترام بگذارند و به فرهنگ دیجیتال جامعه کمک کنند.
• همکاری آنلاین: مایرا و فیلیورا برای حل مشکلات شهر تکنولوژی، باید با سایر ساکنین دیجیتال همکاری کنند و مفهوم کار گروهی در محیط‌های آنلاین را تجربه می‌کنند.
• مقابله با تهدیدات سایبری: در این داستان، با تهدیداتی مانند “ویروس‌های بدخواه” یا “حساب‌های جعلی” روبرو می‌شوند که این موارد به صورت ساده‌شده به کودکان نشان می‌دهد چگونه با بدافزارها، فیشینگ یا اطلاعات نادرست مقابله کنند.
• تفکر انتقادی: کودکان تشویق می‌شوند تا اطلاعاتی را که در فضای آنلاین می‌بینند، با دقت بیشتری بررسی کنند و قبل از باور کردن یا انتشار، صحت آن‌ها را بسنجند.

Techville Press تلاش کرده است تا با ارائه داستانی جذاب و پرکشش، کودکان را با مفاهیم پیچیده امنیت سایبری و مسئولیت‌پذیری آنلاین به روشی سرگرم‌کننده آشنا کند.

۳٫ Noah’s New Phone: A Story about Using Technology for Good

ناشر Free Spirit Publishing

لینک دسترسی: مشاهده کتاب

موضوع اصلی: استفاده مثبت از فناوری، تأثیرگذاری اجتماعی، مسئولیت‌پذیری

گروه سنی هدف: ۷ تا ۱۱ سال فرمت: داستان تصویری (Illustrated Storybook)

https://m.media-amazon.com/images/I/71ohvhzyRJL._SY522_.jpg

خلاصه:
این کتاب، داستان ” تلفن جدید نوح” را روایت می‌کند؛ پسربچه‌ای که بالاخره موبایل جدید خود را دریافت می‌کند. نوح هیجان‌زده است و می‌خواهد از این ابزار قدرتمند برای سرگرمی استفاده کند. اما به زودی متوجه می‌شود که گوشی جدیدش نه تنها ابزار سرگرمی، بلکه وسیله‌ای برای ارتباط، یادگیری و حتی تأثیرگذاری بر دیگران نیز هست. کتاب بر این نکات تمرکز دارد:

• استفاده مثبت از فناوری: نوح یاد می‌گیرد چگونه از تلفن همراه خود برای انجام تکالیف مدرسه، تحقیق در مورد موضوعات مورد علاقه، ارتباط با خانواده و دوستان به روشی سالم و سازنده استفاده کند.
• تأثیرگذاری اجتماعی: او کشف می‌کند که با به اشتراک گذاشتن تجربیات مثبت، کمک به دیگران در جامعه آنلاین یا حتی انتشار اطلاعات مفید، می‌تواند تأثیر مثبتی بر اطرافیان و جامعه خود داشته باشد.
• مسئولیت‌پذیری در استفاده: نوح درک می‌کند که هر کلیک، هر پست و هر پیامی که ارسال می‌کند، پیامدهایی دارد و باید مسئولیت انتخاب‌های خود را بپذیرد.
• تعادل: کتاب به طور غیرمستقیم به اهمیت ایجاد تعادل بین زمان استفاده از صفحه نمایش و فعالیت‌های دنیای واقعی نیز اشاره می‌کند.

Free Spirit Publishing به خاطر تمرکز بر رشد عاطفی و اجتماعی کودکان شناخته شده است و این کتاب نیز در همین راستا، به کودکان کمک می‌کند تا با رویکردی مثبت و سازنده با فناوری تعامل داشته باشند.

۴٫ The Tech Savvy User’s Guide to the Digital World

ناشر: Rosen Publishing Group

لینک دسترسی: مشاهده کتاب

موضوع اصلی: سواد رسانه‌ای، امنیت اطلاعات، کارکرد داده‌ها، اینترنت

گروه سنی هدف: ۹ تا ۱۲ سال فرمت: کتاب آموزشی (Non-fiction / Guidebook)

https://m.media-amazon.com/images/I/61qmJh0n10L._SY522_.jpg

خلاصه:
این کتاب به عنوان یک راهنمای عملی و جامع، برای نوجوانان طراحی شده است تا آن‌ها را به کاربران “تکنولوژی‌دان” و آگاه در دنیای دیجیتال تبدیل کند. به جای داستان‌سرایی، این کتاب با زبانی واضح و قابل فهم، به تشریح مفاهیم کلیدی مرتبط با فناوری می‌پردازد:

• کارکرد داده‌ها: توضیح می‌دهد که داده‌ها چه هستند، چگونه جمع‌آوری می‌شوند (مانند کوکی‌ها و ردپای دیجیتال) و چگونه از آن‌ها استفاده می‌شود.
• امنیت اطلاعات: مفاهیمی مانند گذرواژه‌های قوی، احراز هویت دو مرحله‌ای، تشخیص حملات فیشینگ و اهمیت به‌روزرسانی نرم‌افزارها به طور کاربردی آموزش داده می‌شوند.
• سواد رسانه‌ای: کودکان یاد می‌گیرند چگونه اطلاعات آنلاین را ارزیابی کنند، منابع معتبر را از غیرمعتبر تشخیص دهند، با اخبار جعلی (Fake News) مقابله کنند و با تفکر انتقادی به محتوای دیجیتال نگاه کنند.
• حریم خصوصی آنلاین: نکات عملی برای مدیریت تنظیمات حریم خصوصی در شبکه‌های اجتماعی و اپلیکیشن‌ها ارائه می‌شود.
• مثال‌های روزمره: کتاب پر از مثال‌های ملموس و موقعیت‌های روزمره است که به کودکان کمک می‌کند تا مفاهیم انتزاعی را بهتر درک کنند.

Rosen Publishing Group یکی از ناشران معتبر در زمینه کتاب‌های آموزشی و اطلاعاتی برای جوانان است و این کتاب نیز ابزار ارزشمندی برای افزایش سواد دیجیتال در سنین پایین محسوب می‌شود.

۵٫ The Technology Tail

ناشر: Upstander Project

لینک دسترسی: مشاهده کتاب

موضوع اصلی: ردپای دیجیتال، مسئولیت‌پذیری محتوا، پیامدهای آنلاین

گروه سنی هدف: ۸ تا ۱۲ سال فرمت: داستان استعاری (Allegorical Story)

https://m.media-amazon.com/images/I/61H1iBp7AfL._SY522_.jpg

خلاصه:
“دم تکنولوژی” یک روایت خلاقانه و استعاری است که به کودکان مفهوم “ردپای دیجیتال” را به شکلی ملموس و به یادماندنی آموزش می‌دهد. در این داستان، هر عملی که فرد در فضای آنلاین انجام می‌دهد (مانند ارسال پیام، گذاشتن کامنت، یا آپلود عکس) مانند ردپایی است که توسط یک “دم” نامرئی دنبال می‌شود. این دم، که نمادی از اطلاعات و خاطرات دیجیتال است، همیشه همراه فرد باقی می‌ماند و می‌تواند در آینده بازگردد.

ردپای دیجیتال: کودکان می‌آموزند که هر چیزی که آنلاین منتشر می‌کنند، برای همیشه باقی می‌ماند و قابل بازیابی است، حتی اگر آن را حذف کنند.

• اهمیت فکر کردن پیش از ارسال: داستان بر این نکته تأکید دارد که قبل از ارسال هرگونه پیام، عکس یا نظر، باید عواقب احتمالی آن را در نظر گرفت. آیا این محتوا مودبانه است؟ آیا به کسی آسیب می‌زند؟ آیا نمایانگر چیزی است که می‌خواهم دیگران از من بدانند؟
• مسئولیت‌پذیری محتوا: شخصیت‌های داستان با نتایج غیرمنتظره‌ای که به خاطر “دم تکنولوژی” خود با آن روبرو می‌شوند، درس می‌گیرند که باید در مورد محتوایی که تولید و منتشر می‌کنند، مسئولیت‌پذیر باشند.

Upstander Project معمولاً بر موضوعات اجتماعی و اخلاقی تمرکز دارد و این کتاب نیز به بهترین شکل، مفاهیم مهمی چون حفظ اعتبار دیجیتال و اندیشیدن به پیامدهای اعمال آنلاین را آموزش می‌دهد.

۶٫ On the Internet: Our First Talk About Online Safety

ناشر: Orca Book Publishers

لینک دسترسی: مشاهده کتاب

موضوع اصلی: ایمنی در اینترنت، ناشناس بودن آنلاین، قانون‌مداری در فضای مجازی، نقش والدین

گروه سنی هدف: ۷ تا ۱۰ سال فرمت: کتاب آموزشی داستانی (Informative Storybook)

https://m.media-amazon.com/images/I/81d2Wf57y3L._SY522_.jpg

خلاصه:
این کتاب به صورت داستانی، تجربه‌ی اولین صحبت‌های یک کودک با والدینش در مورد ایمنی در اینترنت را به تصویر می‌کشد. هدف آن، ایجاد فضایی امن برای گفتگو و پرسش و پاسخ بین کودکان و بزرگسالان در مورد دنیای آنلاین است.

• مفاهیم ایمنی آنلاین: کتاب به زبان ساده مفاهیم کلیدی مانند:
  • اینترنت چیست؟ توضیحاتی اولیه درباره ماهیت اینترنت و نحوه دسترسی به آن.
  • ناشناس بودن آنلاین: درک این موضوع که افراد پشت صفحه نمایش ممکن است کسانی نباشند که خود را معرفی می‌کنند.
  • قانون‌مندی در فضای مجازی: یادآوری اینکه قوانین دنیای واقعی در دنیای آنلاین نیز باید رعایت شوند (مانند کپی‌رایت، توهین نکردن).
  • اشکال مختلف تعامل آنلاین: از بازی کردن گرفته تا تماشای ویدئو و صحبت با دوستان.
• نقش والدین: کتاب بر اهمیت حضور و راهنمایی والدین در کنار کودکان هنگام استفاده از اینترنت تأکید می‌کند و به کودکان می‌آموزد که در صورت بروز هرگونه مشکل یا ناراحتی، با والدین خود صحبت کنند.

Orca Book Publishers به ارائه کتاب‌هایی با موضوعات مهم اجتماعی و آموزشی برای کودکان شهرت دارد و این کتاب نیز با رویکردی دوستانه و حمایتی، به کودکان کمک می‌کند تا با اطمینان بیشتری در دنیای آنلاین قدم بگذارند.

۷٫ American Girl: A Smart Girl’s Guide to the Digital World

ناشر: American Girl Publishing

لینک دسترسی: مشاهده کتاب

موضوع اصلی: مهارت‌های دیجیتال برای دختران، قلدری سایبری، مدیریت هویت آنلاین، شبکه‌های اجتماعی

گروه سنی هدف: ۹ تا ۱۲ سال فرمت: کتاب راهنما / سبک زندگی (Guidebook / Lifestyle)

https://m.media-amazon.com/images/I/71qbpq5NlgL._SY522_.jpg

خلاصه:
این کتاب که بخشی از مجموعه محبوب “راهنمای دختران باهوش” از American Girl است، به طور خاص بر روی مهارت‌ها و چالش‌های دختران نوجوان در فضای دیجیتال تمرکز دارد. هدف آن توانمندسازی دختران برای تعامل با فناوری به شیوه‌ای ایمن، مثبت و خودباورانه است.

• مدیریت هویت آنلاین: دختران یاد می‌گیرند چگونه تصویری مثبت و واقعی از خود در فضای آنلاین بسازند و چگونه هویت دیجیتال خود را مدیریت کنند.
• مقابله با قلدری سایبری (Cyberbullying): این کتاب راهنمایی‌های عملی برای تشخیص، پیشگیری و پاسخ به قلدری سایبری ارائه می‌دهد، از جمله اینکه چگونه در صورت قربانی شدن یا مشاهده قلدری، واکنش نشان دهند و از چه کسانی کمک بگیرند.
• شبکه‌های اجتماعی: به بررسی جوانب مختلف استفاده از شبکه‌های اجتماعی می‌پردازد، از جمله مدیریت حریم خصوصی، پیامدهای به اشتراک‌گذاری محتوا، و درک تأثیرات روانی استفاده بیش از حد.
• توصیه‌های عملی و آزمون‌ها: کتاب شامل توصیه‌های کاربردی، فعالیت‌های تعاملی، و آزمون‌های خودسنجی است که به دختران کمک می‌کند تا درک بهتری از رفتار آنلاین خود پیدا کنند و مهارت‌های لازم را کسب کنند.

American Girl Publishing همواره در تلاش بوده تا به دختران کمک کند تا در دنیای واقعی و مجازی، قوی و بااعتماد به نفس باشند. این راهنما ابزاری عالی برای والدین و مربیان است تا با دختران خود در مورد مسائل مهم دیجیتال گفتگو کنند.

این مجموعه از کتاب‌ها، ابزاری ارزشمند برای والدین، مربیان و تمام کسانی است که با کودکان ۷ تا ۱۲ سال سر و کار دارند. با پرداختن به موضوعات حیاتی مانند ایمنی آنلاین، سواد رسانه‌ای، مسئولیت‌پذیری دیجیتال و استفاده مثبت از فناوری، این کتاب‌ها به نسل آینده کمک می‌کنند تا دنیای دیجیتال را با آگاهی، اطمینان و خلاقیت کاوش کنند. توصیه می‌شود این کتاب‌ها به عنوان بخشی از آموزش‌های جامع در مدارس و همچنین به عنوان منابعی برای مطالعه خانوادگی مورد استفاده قرار گیرند.

علی محمد رجبی