لیبرالیسم در تربیت کودکان دیجیتال
#لیبرالیسم در تربیت کودکان دیجیتال
?آخرین مرحلۀ زوال کودکی:
?رهایی کودکان و نوجوانان در فضای ارتباطی نوین
#نیل_پستمن، منتقد آمریکاییِ فرهنگ و رسانه، در ایران بیشتر با کتابهای «زندگی در عیش، مردن در خوشی» و «تکنوپولی» معروف است ولی بخش بزرگی از شهرت پژوهشیاش در غرب را مدیون کتاب «زوال دوران کودکی» است. پستمن در این کتاب نظریۀ بدیعی را مطرح میکند: تفاوت کودک و بزرگسال در تفاوت اطلاعات و دانششان از واقعیات دنیا بوده است چنانکه کودک با واسطه و حسب صلاحدید بزرگسالان و به تدریج با دنیای بزرگترها آشنا میشده است؛ اما «تلویزیون» این شکاف را پل زده و بدینترتیب یک استوانۀ اساسی مفهوم کودکی را از بین بُرده است.
همۀ نقدهای پستمن بر تلویزیون را میتوان چندبرابر کرد و نکات مهمی هم به آن افزود تا اثر ویرانگر دسترسی «آزاد» کودکان به جریان «آزاد» اطلاعات روشن شود. تلویزیون هرقدر هم اثر سوء بر کودکان داشت، باز نظارتهایی بر تولید و توزیع محتوای آن میشد و استفاده از آن به صورت پنهانی و دور از چشم والدین چندان آسان نبود. نکتۀ نگرانکنندهتر دربارۀ فناوریهای نوین ارتباطی آن است که کودک فقط مصرفکننده و مخاطب محض نیست، بلکه کاربر مشارکتی آن است.
در جوامع غربی، فرزندان تا سنین مشخصی (هجدهسالگی بنا به معیار آمریکایی و آستانۀ سنی پایینتر در جوامع اروپایی) هم از لحاظ قانونی و هم از لحاظ هنجار عمومی باید کاملاً زیر نظر والدین یا قیّمهای قانونی خود از این فناوریها استفاده کنند و مداخلۀ والدین نه تنها پسندیده که ضروری تلقی میشود و ضمانتهای قانونی متعدد دارد.
اما در جامعۀ ما ظاهراً عموم والدین در نحوۀ مواجهه با این مسأله سرگرداناند و اگر هم دغدغۀ جدی داشته باشند، یا مجبورند که رویکردهای حذفی تند پیش بگیرند که عواقب ناخوشایندی دارد، و یا اختیار کنترل دسترسی فرزندانشان را به فضای حاکم و رویههای حکومتی (تدبیرهای قانونی از جمله فیلترینگ) واگذار کنند.
در این بستر، حتی اگر والدین یک کودک مایل به مقاومت در برابر این روند باشند، در برابر چشموهمچشمیها و مقایسههایی که فرزندشان میان خود و دیگران انجام میدهد، ترجیح میدهند از تنش پرهیز کرده و مقاومت را کنار بگذارند.
