درس ۱۱ سواد رسانه دروازه بانی خبر

درس ۱۱ سواد رسانه دروازه بانی خبر

درس ۱۱ سواد رسانه دروازه بانی خبر

۱-  اهمیت و ضرورت «دروازه‌بانی خبر»

دانش‌آموز امروز در دنیایی زندگی می‌کند که خبرها بی‌وقفه از تلفن همراه، شبکه‌های اجتماعی، سایت‌های خبری و کانال‌های پیام‌رسان به سمت او هجوم می‌آورند. در نگاه اول ممکن است تصور شود که همه اتفاقات مهم جهان، دقیقاً همان‌طور که رخ داده‌اند، به‌صورت کامل و بی‌طرفانه به ما منتقل می‌شوند؛ اما واقعیت این است که هیچ خبری به‌صورت خام و بدون انتخاب منتشر نمی‌شود.

پیش از آن‌که یک خبر به دست ما برسد، از چند «دروازه» عبور می‌کند: انتخاب می‌شود، حذف می‌شود، جابه‌جا می‌شود، کوتاه یا بلند می‌شود و گاهی با زاویه خاصی روایت می‌شود. افرادی که این تصمیم‌ها را می‌گیرند—سردبیران، دبیران خبر، مدیران رسانه و سیاست‌گذاران—دروازه‌بانان خبر هستند. آن‌ها تعیین می‌کنند کدام رویداد مهم است، کدام در حاشیه قرار بگیرد و کدام اصلاً دیده نشود.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم خبرها فقط اطلاع‌رسانی نمی‌کنند؛ بلکه نگاه ما به دنیا، قضاوت ما درباره افراد و حتی احساس امنیت یا ناامنی ما را شکل می‌دهند. اگر مخاطب نداند چرا یک خبر تیتر اول شده و خبری دیگر نادیده گرفته شده، به‌راحتی می‌تواند تحت تأثیر جهت‌گیری رسانه قرار بگیرد.

درس «دروازه‌بانی خبر» به دانش‌آموز کمک می‌کند بفهمد خبرها «انتخاب می‌شوند، نه اینکه خودبه‌خود ظاهر شوند». این آگاهی، گامی اساسی برای تبدیل مخاطب ساده به مخاطب آگاه و تحلیل‌گر است؛ مخاطبی که می‌پرسد: چرا این خبر؟ چرا این‌طور؟ و چرا الان؟

۲- دروازه‌بانی خبر چیست؟

دروازه‌بانی خبر به مجموعه تصمیم‌ها و تکنیک‌هایی گفته می‌شود که رسانه‌ها برای انتخاب، حذف، برجسته‌سازی و نحوه روایت خبرها به کار می‌برند. این فرآیند هم در رسانه‌های سنتی (روزنامه، تلویزیون) و هم در رسانه‌های جدید (سایت‌ها، شبکه‌های اجتماعی، الگوریتم‌ها) وجود دارد.

امروزه علاوه بر انسان‌ها، الگوریتم‌ها نیز دروازه‌بان خبر شده‌اند؛ مثلاً اینستاگرام تصمیم می‌گیرد کدام خبر یا ویدیو بیشتر دیده شود و کدام در حاشیه بماند.

منابع فارسی پیشنهادی برای مطالعه معلم:

• خبرگزاری ایسنا – بخش آموزش رسانه
  https://www.isna.ir
• مرکز مطالعات رسانه‌های ایران
  https://www.mediastudies.ir
• وب‌سایت یونسکو فارسی (سواد رسانه‌ای)
  https://www.unesco.org/fa

۳-  تکنیک‌های دروازه‌بانی خبر

۱. اولویت‌دهی

رسانه تصمیم می‌گیرد کدام خبر تیتر اول باشد.

🔹 مثال جدید:
در یک روز خاص، برخی رسانه‌ها افزایش قیمت بنزین را تیتر اول می‌کنند و برخی دیگر آن را در صفحات داخلی می‌برند.

🔗 نمونه:
https://www.irna.ir

۲. برجسته‌سازی

پرداخت گسترده و مکرر به یک خبر خاص.

🔹 مثال جدید:
تمرکز چندروزه رسانه‌ها بر یک خطای فردی یک چهره مشهور، در حالی که اخبار مهم اقتصادی کمتر دیده می‌شود.

۳. سانسور

نادیده گرفتن یا حذف کامل یک خبر.

🔹 مثال جدید:
عدم پوشش برخی اعتراضات یا بحران‌های اجتماعی در بعضی رسانه‌ها، در حالی که همان خبر در رسانه‌های دیگر منتشر می‌شود.

۴. کلیشه‌سازی

تکرار یک روایت خاص از یک گروه یا رویداد.

🔹 مثال جدید:
نسبت دادن همیشگی «خشونت» یا «بی‌نظمی» به یک قشر اجتماعی خاص در اخبار.

۵. اقناع در خبر

استفاده از فنون اقناع برای جهت‌دهی به برداشت مخاطب.

🔹 مثال جدید:
انتخاب واژه‌هایی مثل «اغتشاش» یا «اعتراض» برای یک رویداد واحد.

۴-  ارزش‌های خبری

ارزش‌های خبری تعیین می‌کنند چه چیزی اصلاً تبدیل به خبر می‌شود:

• فراگیری: واریز یارانه یا تغییر کنکور
• شهرت: واکنش یک اینفلوئنسر معروف
• برخورد: تنش سیاسی یا ورزشی
• شگفتی: رکورد عجیب یا اتفاق نادر
• بزرگی: آمار بالای خسارت یا تلفات
• مجاورت: خبری که مستقیماً به شهر یا کشور ما مربوط است
• تازگی: خبری که «همین الان» رخ داده

۵-  جمع‌بندی آموزشی درس ۱۱

درس دروازه‌بانی خبر به ما یاد می‌دهد که خبرها بی‌طرف، کامل و تصادفی نیستند. هر خبری نتیجه انتخاب‌هایی آگاهانه یا ناآگاهانه است. اگر ندانیم چه کسانی این انتخاب‌ها را انجام می‌دهند و با چه معیارهایی، ممکن است تصور کنیم تصویری که از دنیا می‌بینیم، تنها تصویر ممکن است.

دانش‌آموزی که مفهوم دروازه‌بانی خبر را بفهمد، دیگر فقط مصرف‌کننده خبر نیست؛ او خبرها را مقایسه می‌کند، منابع مختلف را می‌بیند و به تیترها اعتماد مطلق ندارد. این مهارت، یکی از مهم‌ترین ابزارهای سواد رسانه‌ای در دنیای امروز است؛ دنیایی که جنگ اصلی، جنگ روایت‌هاست.

• سواد رسانه و تکنیک‌های اقناع – آموزش ۱۰ تکنیک اقناعی با مثال
• سواد رسانه ای چیست ؟
• پدیده سواد مصنوعی و الگوی جدید نادانی
• پاورپوینت جامع آسیب های فضای مجازی
• ۴ گام امنیت کودکان در فضای مجازی – راهنمای امنیت کودکان در عصر دیجیتال
• پاورپوینت مخاطرات اینترنت برای دانش آموزان ppt

درس ۱۱ سواد رسانه دروازه بانی خبر درس ۱۱ سواد رسانه دروازه بانی خبر درس ۱۱ سواد رسانه دروازه بانی خبر درس ۱۱ سواد رسانه دروازه بانی خبر