افسردگی و اینترنت | افسردگی بارزترین آسیب فضای مجازی | خانواده و فضای مجازی
افسردگی و اینترنت |افسردگی بارزترین آسیب فضای مجازی
افسردگی و اینترنت |افسردگی بارزترین آسیب فضای مجازی – جذابیت و فریبندگی اینترنت و شبکههای مجازی در محیط خانواده باعث از هم گسیختگی ازدواج، روابط زناشویی و روابط والدین – فرزندی شده است.
امروزه سرعت تکنولوژی شکاف بین نسل فرزندان و والدینشان را بسط داده است. براساس اظهارات معاون سازمان بهزیستی کشور، میزان گفتگو در بین اعضای خانواده در کشور تنها حدود ۳۰ دقیقه است که این میتواند آسیبزا باشد. فرزندان در مقایسه با والدین با وجود اینکه در یک فضای فرهنگی زندگی میکنند اطلاعات، گرایشها و رفتارهای متفاوتی دارند، عوامل متعددی نظیر سرعت تحولات و بسط ارتباطات با جهان توسعهیافته، توجه بیشتر جوانان به برنامههای جهانیشدن فرهنگ، رسانهها، گسترش روزافزون انجمنها و کانونهایی غیر از کانون خانواده برای پیوستن و تعلق یافتن جوانان به آنها و غیره بر این پدیده تأثیرگذارند و این شکاف را روز به روز بیشتر میکنند.
تأثیر شبکههای اجتماعی در ارزشها
تغییرات بنیادین تحت تأثیر شبکههای اجتماعی در ارزشها، ساختار، سبک زندگی و نگرشهای ایرانیان ایجاد شده است. زمانی عکسهای خصوصی و خانوادگی و روابط حریم مشخصی داشت و ورود افراد غریبه به خانه را بد تلقی میکردند، اما حالا، حتی خصوصیترین مسائل زندگی و لحظههای خودمانی نیز در شبکههای اجتماعی منتشر میشود. جامعه ایران در نتیجه گسترش و بسط شبکههای اجتماعی «برونگرا» شده است. شبکههای اجتماعی مجازی تصویر شفافتر از زندگی ایرانیان ارایه میدهد. ایجاد سوء تفاهم و سرد شدن روابط زوجین از نتایج و تبعات منفی شبکههای اجتماعی مثل فیسبوک و وایبر است. طلاق و افزایش آن نیز نتیجه شبکههای مجازی است.
(وایبر) شبکههای اجتماعی همسران ناراضی یا ناخشنود را وسوسه میکند تا در جستجوی افراد دیگری مانند دوستان، همکلاسهای سابق، دوستان صمیمی دوران کودکی یا دوستان جدیدی برآیند که بالقوه زمینه خیانت به همسران فعلی را فراهم میکند. شبکههای اجتماعی فاصلهها را برداشته است و افراد دوست و آشنا را در اقصی نقاط جهان به فاصله چند کلیک با نگاه داشتن میکروفن موبایل نزدیک کرده است. زندگی افراد را هم در معرض دیدن هم گذاشته است و افراد بیش از گذشته امکان مقایسه دارند وضعیت زندگی، ماشین، خانه و …شبکههای اجتماعی اگرچه با گرد هم آوردن دوستان میتوانند به افزایش ارتباطات انسانی کمک کنند اما تجربه، نشان میدهد این شبکهها روابط دوستی افرادی را که در فاصلههای جغرافیایی دور هستند، مستحکمتر میکند، اما بر روابط دوستی افرادی که در فواصل جغرافیایی نزدیک هستند، تأثیر منفی دارد.
بلوتوثهای مخرب، پیامکهای مستهجن، دوستیهای خیابانی، تزلزل ارزشها و ارتباطات غیرمناسب، ارتباطات نامشروع، عشقهای مجازی، فرقههای نوظهور انحرافی، عشقهای مثلثی، از بین رفتن قبح روابط نامتعارف، مصرف مشروبات الکلی، چت رومها، کلاهبرداری و سوء استفاده از دختران و پسران، ارائه شخصیتهای دروغین، ازدواجهای اینترنتی، طلاق، هرزنگاری، همجنسگرایی، فرار از منزل، فساد و فحشاء، ایجاد شبهه در عقاید افراد، سرقت اطلاعات و اخاذی و … از پیامدهای منفی گسترش و رواج شبکههای اجتماعی در بین نوجوانان و جوانان میباشد. نتایج یک تحقیق، نشان میدهد که حدود ۲۰ درصد از طلاقهای فعلی به دلیل شکلگیری این گونه روابط (در فضای مجازی بعد در فضای واقعی) رخ میدهد.
میزان استفاده از اینترنت
میزان استفاده از اینترنت و شبکههای مجازی چنان رو به گسترش است که نسل کنونی را نسل شبکه یا نسل اینترنت یا نسل وب سایت نام نهادهاند. نسل اینترنت تماس با دوستان و سرگرمی را نسبت به تماس با خانواده به عنوان دلیل عضویت در شبکههای اجتماعی مجازی ذکر میکنند. جذابیتها و ویژگیهای خاص فضای مجازی آن را به محیطی برای تعاملات اجتماعی مبدل کرده است.
جهان مجازی شکل دیگری از جهان واقعی است. فضای مجازی به عنوان یکی از ویژگیهای زندگی مدرن امروزی تعریف شده است که همانند هر پدیده دیگری دارای جنبهها و اثرات مثبت و منفی میباشد. در پس این جامعهی شبکهای یا مجازی، تغییر ماهیت مراودات اجتماعی به شکل جوامع مجازی و معاشرتهای الکترونیکی از طریق متون الکترونیک و سیستم چند رسانهای به عنوان محیط نمادین پدید آمده است که باعث پیدایش نوعی ناامنی اجتماعی و آسیبهای نوپدید در فضاهای مجازی شده است.به نظر میرسد گذار از سنت به مدرنیته، شرایط آنومیکی (نابسامانی اجتماعی یا فقدان هنجار) در جامعه تولید کرده که این شرایط به رشد و گسترش آسیبها کمک میکند.
جذابیت و فریبندگی اینترنت و شبکههای مجازی در محیط خانواده باعث از هم گسیختگی ازدواج، روابط زناشویی و روابط والدین – فرزندی شده است. شبکههای اجتماعی نقش گفتگو را کم رنگ کرده و زنگ خطر جدی را برای ارتباطات انسانی به صدا درآورده است. معاشرتهای اجتماعی تبدیل به معاشرتهای الکترونیکی شده است. استفاده زیاد از اینترنت و فضای مجازی با پیوند ضعیف اجتماعی مرتبط است. استفاده و تکیه بیش از حد به فضای مجازی مشکلات روانی از قبیل تشویش، افسردگی، عدم اعتماد به نفس، اعتیاد اینترنتی، اضطراب، منفی کاری، پنهان کاری، جدایی از جامعه، طلاق عاطفی، شکستهای تحصیلی، مشکلات مالی و … به وجود میآورد.
استفاده مفرط از اینترنت
استفاده مفرط از اینترنت، فضای مجازی و شبکههای اجتماعی فرد را به صورت کامل از زندگی واقعی و روابط فردی واقعی منزوی میسازد و این امر باعث میشود فرد زندگی شخصی خود را نادیده گرفته و از آن غفلت نماید. احساسات رو به تزاید افسردگی، نومیدی، سرخوردگی، از خود بیگانگی، گناهکاری، شرمساری و خشم میتواند از علایم هشدار دهنده استفاده آسیبزا از فضای مجازی باشد. که فرد ممکن است این احساسات را با فضای زندگی اینترنتی و یا زندگی واقعی پیوند دهد و به دوگانگی شخصیتی منجر شود که این مسأله در نوع چگونگی روابط با اعضای خانواده تأثیر میگذارد.
عدم توجه کافی والدین به فرزندانشان میتواند یکی از دلایل روی آوردن آنها به شبکههای مجازی باشد. آسانترین، در دسترسترین و در عین حال محرمانهترین فضا جهت ایجاد رابطه بین دو جنس، اینترنت و شبکههای اجتماعی مجازی است. پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و توجه والدین به رفتار فرزندان بسیار مهم میباشد.
اکثر والدین به دلیل عدم آشنایی با اینترنت و ظرفیتهای آن و شبکههای اجتماعی مجازی و فناوریهای نوین ارتباطی از رفتارهای آنلاین فرزندانشان در فضاهای مجازی اطلاعی ندارند. همین مسأله راه را برای شکارچیان اینترنتی باز میکند تا راحتتر بتوانند طعمههای خود را از میان افرادی انتخاب کنند که به نوعی دچار انواع آسیبهای اجتماعی هستند و بدون در نظر گرفتن تهدیدات و معایب این فضا به دنبال گشت و گذار و تفریح در آن هستند.
صیادان اینترنتی افرادی آگاه و آشنا با فناوریهای نوین هستند که با هنرمندی تمام خود را افرادی موجه معرفی میکنند و چون در فضای مجازی امکان شناسایی آنها وجود ندارد، از کاربران ساده و ناآشنا به این محیط سوء استفاده مینمایند.
به طور خلاصه، پیامدها و اثرات منفی شبکههای اجتماعی مجازی بر فرد و خانواده عبارتند از:
۱ـ شکلگیری و ترویج سریع شایعات و اخبار کذب
۲ـ تبلیغات ضد دینی و القای شبهات در عقاید افراد
۳ـ نقض حریم خصوصی افراد۴ـ انزوا و دور ماندن از محیطهای واقعی اجتماع
۵ـ تأثیرات منفی رفتاری که فرد با عضویت در هر شبکه اجتماعی درگیر نوع خاصی از فرهنگ ارتباطاتی میشود نظیر برخورد، تکیه کلام، اصطلاحات مخصوص، رفتار، تیپ شخصیتی و ظاهری و …
۶ـ مصنوعی شدن ارتباطات و از بین رفتن روابط صحیح اجتماعی
۷ـ تضعیف نهاد خانواده و صله ارحام
۸ـ بیهویتی ، بحران هویت و اختلال شخصیت در بین نوجوانان و جوانان
۹ـ جرأت و جسارت ارتکاب جرم به خاطر ناشناخته بودن در محیط سایبری
۱۰ـ اعتیاد به اینترنت ، چت و شبکههای اجتماعی که نتیجه آن افسردگی، اضطراب، بیخوابی، کاهش روابط اجتماعی با اطرافیان، انزوا، مختل شدن فعالیتهای روزمره، رها کردن شغل (بیکاری) و … است.
۱۱ـ فریب و بهره کشی جنسی
۱۲ـ تلف شدن وقت جوانان و فاصله گرفتن آنها از واقعیت
۱۳ـ سوء استفاده از پروفایلها و سایتهای دوست یابی
پیشگیری و کاهش آسیبهای اجتماعی
به منظور پیشگیری و کاهش آسیبهای اجتماعی نوپدید فضای مجازی و شبکههای اجتماعی راهکارهایی به شرح ذیل پیشنهاد میشود که در صورت اجرای به موقع و مناسب میتواند ثمربخش واقع شود:
۱ـ ریشه آسیبهای نوپدید فضای مجازی در مدیریت این فناوریهاست که در این حوزه نیازمند مدیریت کارآمد برای هدایت و شناسایی این فناوریها هستیم.
۲ـ در زمینه استفاده از فناوریهای نوین برخورد مقابلهای و قهری چاره کار نیست و نیاز به فرهنگسازی دارد و مانند کشورهایی مثل کانادا و استرالیا نحوه استفاده مناسب و صحیح از فضای مجازی به کاربران در گروههای مختلف سنی آموزش داده شود.
۳ـ برگزاری جلسات آموزشی از سوی مصادر امور فرهنگی به منظور آشنا نمودن و اطلاعرسانی به والدین و خانوادهها در مورد فناوریهای جدید به ویژه اینترنت و شبکههای اجتماعی مجازی.
۴ـ برگزاری کلاسهای آموزشی در مدارس و دانشگاهها در جهت آگاهی دادن به کودکان، نوجوانان و جوانان در مورد مزایا و معایب فناوریهای جدید و نحوهی استفاده صحیح از آنها.
۵ـ تشویق فرزندان و ایجاد جذابیت در نوجوانان جهت شرکت در فعالیتهای اجتماعی و تقویت این گونه رفتارها توسط والدین.
۶ـ استفاده از ظرفیتهایی مانند رسانههای دیداری و شنیداری، روزنامهها، مجلات و نشریات برای نهادینه شدن فرهنگ سایبری.
۷ـ آموزش و پرورش با گنجاندن موارد پیشگیری در برنامههای درسی به نوجوانانی که در معرض مخاطرات اجتماعی هستند، توجه نماید.
۸ـ فراهم نمودن مکانهای تفریحی و ورزشی سالم و کم هزینه برای نوجوانان و جوانان جهت گذراندن اوقات فراغت در محلات شهر.
۹ـ ساخت و پخش فیلمها و سریالها و برنامههایی با موضوع فضای مجازی و بررسی معایب و مزایای آن.
۱۰ـ پخش آگهیهای آموزنده از سوی ارگانهای فرهنگی نظیر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان تبلیغات اسلامی در رادیو و تلویزیون در جهت افزایش آگاهی خانوادهها در خصوص خطرات ناشی از اینترنت و فضای مجازی.
۱۱ـ گذراندن اوقات بیشتری با فرزندان در فضای بیرون از خانه به طوری که فرزندان از نظر عاطفی و روانی، احساس خلاء نکنند و جهت جبران این کمبود به فضای مجازی پناه نبرند.
۱۲ـ طراحی و تدوین بخشی در کتابهای درسی در ارتباط با آشنایی دانشآموزان با فناوریهای جدید، اینترنت و خطرات بالقوهی آنها.
۱۳ـ استفاده از آموزههای دینی از جمله امر به معروف و نهی از منکر به عنوان نوعی کنترل اجتماعی توسط هر شخص.
نتیجه گیری:
ارتباط از طریق فضای مجازی در سالهای اخیر جایگاه قابل توجهی در بین نسل جوان جامعه ما پیدا کرده است. شبکه های اجتماعی در ابعاد مختلف زندگی افراد (فردی و اجتماعی) تأثیرگذارند. در شکل دهی به هویت نقش دارند و حتی روی ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جوامع هم تأثیرگذارند. امروزه با توجه به نقشی که تاکنون در ابعاد مختلف زندگی داشتهاند، نمیتوان آنها را نادیده گرفت.
در حال حاضر اینترنت ابزاری مناسب برای توسعهی افکار و اندیشههای بشری محسوب میشود به شرط آن که در راه صحیح استفاده شود. افراد باید برای ورود به دنیای مجازی اطلاعات کافی در اختیار داشته باشند تا دچار مشکلات مالی و اجتماعی نشوند.
ارتباطات سالم در فضای مجازی و لزوم هوشیاری جوانان و خانوادهها نسبت به تهدیدات فضای سایبری در درجهی نخست اولویت قرار دارد. پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و توجه والدین به رفتار فرزندان بسیار مهم میباشد و برای جلوگیری از هم پاشیدگی خانوادهها، والدین باید تا حدودی به فناوری های روز دنیا مسلط باشند و آگاه باشند که تغییر در رفتار فرزندان به معنای ایجاد تغییر در طرز فکر آنهاست و هنگامی که بنیان فکری و شخصیت آنها به صورت ناصحیح شکل گیرد، راه نفوذ شیادان به حریم خصوصی افراد و محیط امن خانواده باز میشود.
لذا، چنانچه خانواده ها نسبت به شیوه های جدید ارتباط فرزندان خود آگاهی و شناخت کافی و لازم را داشته باشند، از انجام بسیاری از جرایم و ارتباطات پنهانی آنان جلوگیری به عمل میآید.
منبع: http://www.yjc.ir
به کانال تلگرامی انجمن خانواده و اینترنت بپیوندید. familyweb@
اافسردگی و اینترنت ,افسردگی و اینترنت ,افسردگی و اینترنت ,افسردگی و اینترنت ,افسردگی و اینترنت ,افسردگی و اینترنت ,افسردگی و اینترنت ,افسردگی و اینترنت
