سلامت در اینترنتمقالاتمقالات علمی

دختران و فضای مجازی

بازدید: 473

دختران و فضای مجازی

دختران و فضای مجازی – فناوری های نوین ارتباطی، گرچه برای گروه های مختلف انسان ها فرصت های تازه ای را خلق کرده اند، اما شاید بتوان گفت ارمغانی که این فناوری ها و در رأس آنها اینترنت برای زنان داشته اند، بسیار ارزشمند بوده است. زنان، به ویژه آنانی که در کشورهای در حال توسعه زندگی می کنند، به دلیل شرایط حاکم بر جامعه و سنت های رایج، اغلب پنجره های محدودی برای برقراری ارتباط با دیگران دارند. اینترنت و فضای مجازی، پنجره های فراوانی برای زنان به ارمغان آورده است؛ پنجره هایی رو به منظره های گوناگون.

اکنون زن ایرانی در آشپزخانه خود می تواند یکی از پنجره های فضای مجازی را به یک سایت آموزش پخت نوعی کیک، باز کند یا می تواند پنجره دیگرش را به روی یک سایت گروهی باز کند و در تجربیات دوران بارداری و بچه داری زنان دیگر، سهیم شود و دغدغه ها و علاقه هایش را با او در میان گذارد.

دختران و فضای مجازی
دختران و فضای مجازی

گسترش اینترنت، به خلق محیط های جدیدی منجر شده که نیازمند ایجاد نظریه های روان شناسی، شناختی و ارتباطی جدید است.

اینترنت به عنوان یک محیط جدید و فراگیر شکل گیری ارتباطات، به سرعت در حال رشد و گسترش است؛ به طوری که هیچ پدیده دیگری در طول سال های اخیر در ایران، به اندازه اینترنت، رشد نداشته است. سایت ها و وبلاگ ها بر روی این شبکه جهانی، هر لحظه بیشتر می شوند و کاربران زن ایرانی پا به پای دیگر کاربران، به استفاده از آنها، علاقه نشان می دهند. این موارد از مهم ترین دلایل احساس نیاز برای بررسی جامعه شناسانه پدیده اینترنت می باشد. رشد فناوری های اطلاعات و ارتباطات، از یک سو موجب آسانی ارتباطات، از میان برداشتن موانع جغرافیایی و دسترسی به اطلاعات شده و از دیگر سو، زمینه های بروز آسیب ها و مسائلی را در این زمینه فراهم کرده است؛ آسیب هایی که اطلاعات کافی در رابطه با آنها وجود ندارد. با وجود این مسائل، به نظر می رسد که زنان باید از آسیب های استفاده از اینترنت، آگاه باشند؛ تا با ناآگاهی، گرفتار مصائب نشوند. نیاز به آموزش و فرهنگ سازی، چه برای زنان و چه برای سایرافراد جامعه، در مورد نحوه صحیح استفاده از اینترنت، لازم است. زنان با آگاهی از مسائل جانبی، ناامنی ها، جرائم اینترنتی و با در اختیار داشتن اطلاعات کافی درباره فناوری اطلاعات و ارتباطات، می توانند از اینترنت به صورت مطلوب، استفاده کنند و آسیب های آن را به حداقل ممکن برسانند.

 یادداشتی که اکنون در حال خواندن آن هستید، یک پژوهش دانشگاهی با عنوان «چالش های موجود در فضای مجازی، برای زنان ایرانی» است. نتایج این تحقیق، گرچه نمی تواند به تمام زنانی که در این فضا به فعالیت مشغولند، تعمیم داده شود، اما در جای خود، قابل تأمل است.

از بین سؤالاتی که پرسیده شد، چهار سؤال زیر را انتخاب کردیم:

  1. آیا برای زنان در فضای مجازی، امنیت اجتماعی کافی وجود دارد؟
  2. آیا خطر تهدید حریم خصوصی زنان، در ارتباط های مجازی وجود دارد؟
  3. آیا در فضای مجازی، نگرش جنسیتی به زنان وجود ندارد؟
  4. آیا ممکن است ارتباط های مجازی، روابط خانوادگی زنان را در معرض آسیب قرار دهند؟

حالا به تحلیل پاسخ های داده شده نگاه کنید:

 از یافته های این پژوهش، چنین بر می آید که اکثر پاسخ گویان با این عبارت که «در فضای مجازی، امنیت اجتماعی کافی برای زنان وجود ندارد»، موافق هستند. همچنین رابطه معناداری بین وضعیت تأهل زنان و نظر آنها نسبت به احساس امنیت در اینترنت، یافت نشد؛ یعنی متأهل های این پژوهش، همان قدر فضای مجازی را فاقد امنیت می دانند که مجردهایش!

 پاسخ گویان همچنین عقیده دارند که در فضای مجازی نیز مانند زندگی اجتماعی، نگاه جنسیتی به زنان وجود دارد و زنانی که با هویت واقعی و مشخص کردن جنسیت خود در تعاملات مجازی وارد می شوند، از طریق مردان، در معرض مزاحمت بیشتری قرار می گیرند. آنها با این گزینه که «در فضای مجازی، نگاه جنسیتی به زنان وجود ندارد»، اعلام مخالفت کرده اند.

زنان چه در دنیای واقعی و چه در فضای مجازی، نیاز به امنیت دارند؛ اما متأسفانه گاهی این نیاز امنیتی در فضای سایبر، نادیده گرفته می شود. به کارگیری خشونت های کلامی و نوشتاری از طریق چت و اینترنت و استفاده از کلمات رکیک و آزار دهنده برضد زنان و حتی تخریب و حمله به سایت زنان، جهت اعمال خشونت و ابراز قدرت ضد آنان، از مصادیق ناامنی بر ضد زنان می باشند.

در فضای مجازی، به علت نامشخص بودن هویت ها و نیز امکان دسترسی به اطلاعات شخصی افراد، ممکن است به حریم خصوصی افراد تجاوز شود.

 اکثر پاسخ گویان این پژوهش نیز معتقدند که در این فضا، تهدیدهایی برای حریم خصوصی زنان وجود دارد و در صورتی که آنان اطلاعات کافی در مورد مسائل امنیتی اینترنت نداشته باشند و در تعامل های خود دقت نکنند، ممکن است مورد آسیب قرار گیرند.

ظهور شبکه ها، بیش و پیش از همه مراحل توسعه فناوری اطلاعاتی، باعث ایجاد مخاطره ها و تهدیدهایی برای حریم خصوصی شده است

 آشکارترین تهدیدها برای حریم خصوصی،قابلیت سوء استفاده از اطلاعات شخصی است؛ اما وقتی فضای مکانی و فیزیکی زندگی شخصی گشوده می شود و رابطه مجازی به سمت واقعی شدن پیش می رود، حریم خصوصی هم به خطر می افتد. خطر تعقیب پذیری همه کنش های کاربران شبکه های عمومی، چیزی است که بیشترین ترس را در میان مردم ایجاد کرده است. سیر رشد چنین سرویس هایی در تاریخ، نشان می دهد که این خطر، واقعی می شود.

از دیگر نتایج پژوهش مذکور، این است که اکثر پاسخ گویان اعلام کرده اند که بخش زیادی از حضورشان در فضای مجازی، به ارتباط با دوستان مجازی اختصاص دارد.

این موضوع می تواند زنگ خطری باشد؛ زیرا افراط در پرداختن به ارتباطات مجازی و افسردگی و انزوای حاصل از آن، ممکن است تضعیف نهاد خانواده را به دنبال داشته باشد و مشکلاتی برای افراد از این جهت به وجود آید؛ همچنان که اکثر پاسخ گویان با گزینه «آیا تعامل اجتماعی در فضای مجازی، ممکن است ارتباط خانوادگی زنان را تضعیف کند»، موافق بوده اند.

در کنار این، اغلب پاسخ گویان از بین محیط های متنوع موجود در فضای مجازی، وبلاگ را محیطی مناسب تر و امن تر، برای تعامل اجتماعی زنان دانسته اند.

همچنین از نتایج این پژوهش چنین بر می آید که از دیدگاه زنان فعال در فضای مجازی، دسترسی مطلوب به اینترنت، برای زنان ایرانی وجود ندارد و همچنین همه اقشار زنان، به علت عواملی مانند نبود آموزش همگانی در این خصوص و نیز نبود امکانات سخت افزاری ارزان و در دسترس، امکان حضور در فضای مجازی را ندارند

بنابراین، اینترنت و فضای مجازی، پنجره های فراوانی برای زنان به ارمغان آورده است؛ اما در کنار این فرصت ها، از تهدیدها و آسیب های تعامل در فضای مجازی برای زنان، نباید غافل بود. با توجه به نتایج به دست آمده از این پژوهش، برای توسعه تعامل اجتماعی زنان در فضای مجازی و بهره گرفتن از فرصت های حاصل از این امر، با کمترین آسیب ها و تهدیدها، موارد ذیل پیشنهاد می شوند:

  1. فراهم نمودن امکان حضور اقشار مختلف زنان در فضای مجازی، از طریق آموزش همگانی.
  2. فراهم نمودن امکان دسترسی مطلوب زنان به اینترنت.
  3. تولید مطالب مفید فارسی در مورد مسائل مرتبط با زنان در فضای مجازی.
  4. تشکیل کلوپ ها و شبکه های اجتماعی مجازی خانواده محور؛ به طوری که اعضای یک خانواده (والدین و فرزندان) به صورت گروهی، امکان حضور و فعالیت مشترک داشته باشند.
  5. دادن آموزش های لازم جهت حفظ و مراقبت از حریم خصوصی در اینترنت.
  6. آگاه نمودن زنان و دادن آموزش های لازم به آن، برای حضور در اینترنت و هشدار نسبت به آسیب های جانبی آن؛ مانند اعتیاد اینترنتی، انزوا و افسردگی.
  7. گسترش تحقیقات علمی در خصوص روان شناسی اینترنت در کشور.
  8. تدوین قانون های لازم و مناسب برای حفظ امنیت زنان در فضای مجازی.

منبع مقاله:خانم اعظم ایران شاهی

دختران و فضای مجازی ,دختران و فضای مجازی ,دختران و فضای مجازی ,دختران و فضای مجازی ,دختران و فضای مجازی ,دختران و فضای مجازی ,دختران و فضای مجازی ,دختران و فضای مجازی ,دختران و فضای مجازی ,دختران و فضای مجازی ,دختران و فضای مجازی

به کانال تلگرامی انجمن خانواده و اینترنت بپیوندید. familyweb@

کانال سروش انجمن خانواده و اینترنت

نوشته های مشابه

بستن