خانواده و اینترنتکودکانمقالات

حقوق کودکان در اینترنت

حقوق کودکان در اینترنت

حقوق کودکان در اینترنت – کودکان امروز در دنیای متفاوت زندگی می کنند سرگرمی ها، آموزش، روابط اجتماعی و نیز شیوه های اجتماعی شدن آن ها تحت تأثیر دگرگونی های ناشی از پیشرفت و فراگیر شدن تکنولوژی های نوین ارتباطی شکل خاص و منحصر به فردی به خود گرفته است. دسترسی وسیع و ساده کودکان به اینترنت و در عین حال وجود خطرات اجتناب ناپذیر در این پهنه گسترده پرسش هایی را در خصوص اقدامات حقوقی صورت گرفته برای جلوگیری از ورود کودکان در دنیای مجازی و اقدامات قانونی لازم برای حفاظت آن ها پدید آورده است.

کودک و فناوری اطلاعات

کودک هزاره سوم این سعادت را داشته است که از همان سال های خردسالی با فناوری های حیرت انگیز آشنا شود. او خیلی سریع با دسترسی به ابزارهایی چون رایانه های شخصی و تلفن های همراه هوشمند به پهنه بی کران اینترنت راه پیدا می کند و بخش قابل توجهی از هویت خود را تحت تأثیر فضای مجازی شکل می دهد.

 در سراسر جهان کودکان و نوجوانان بخشی از اوقات خود را به درگیر شدن با بازی های آنلاین می گذرانند و گاه از شبکه های اجتماعی برای آشنایی با همسن و سال های خود و آزمودن چگونگی ارتباط با دیگران استفاده می کنند. بی تردید فراگیر بودن تکنولوژی های مربوط به فضای مجازی محدود کردن دسترسی کودکان و نوجوانان را به امری ناممکن تبدیل می کند.

حضور کودک در چنین جهان گسترده ای مزایا و کارکردهای مثبت دارد، دسترسی کودک به جریان عظیم گردش اطلاعات، امکان آشنایی وی با بسیاری از ناشناخته ها را فراهم می آورد اما از سوی دیگر تجربه حدود دو دهه حضور اینترنت در جوامع انسانی نشان می دهد که همه چیز به کیفیتی که در نگاه اول به نظر می رسد نیست و استفاده از این فضای مجازی می تواند آسیب ها و گاه خطراتی را برای کاربران، به خصوص کاربران آسیب پذیرتر مانند کودکان و نوجوانان در پی داشته باشد.

در این میان پرسش ها و تردیدهایی در زمینه حدود آزادی استفاده از اینترنت برای کودکان. حدود گردش آزاد اطلاعات در مقابل کاربران کودک، حفاظت از حریم خصوصی کودک در فضای مجازی و نهایتا نقش مقررات حقوقی بین المللی برای این حفاظت و حمایت از این گروه آسیب پذیر که به سهولت می توانند در این دنیای بی حد و مرز در معرض سوء استفاده قرار بگیرند، مطرح می شود.

چه خطراتی کودکان جهان را در فضای اینترنت تهدید می کند

آسیب ها و خطرات بالقوه موجود برای کودکان در سراسر جهان را می توان در سه دسته کلی هدف گیری تجاری و تبلیغاتی، بهره برداری و استثمار جنسی کودکان و نقض حریم خصوصی آن ها تقسیم کرد.

۱- نقض حریم خصوصی

کودکان در اینترنت بخش قابل توجهی از اطلاعات شخصی خود را در محیط هایی چون اتاق های گفت و گو شبکه های اجتماعی، سایت های بازی آنلاین و مثل آن افشا می کنند که جمع آوری غیرقانونی آن ها تهدیدی جدی برای حریم خصوصی آن ها به شمار می آید چرا که هرگز مشخص نیست که این اطلاعات بدست چه کسانی می افتد و چگونه مورد استفاده قرار می گیرند چنین وضعیتی می تواند کودکان را در معرض استفاده های تجاری از اطلاعات آن ها با هدف گیری تبلیغاتی قرار دهد.

۲- بازی های آنلاین

در سراسر جهان کودکان و نوجوانان بخشی از اوقات خود را به درگیر شدن با بازی های آنلاین می گذرانند و گاه از شبکه های اجتماعی برای آشنایی با همسن و سال های خود و آزمودن چگونگی ارتباط با دیگران استفاده می کنند بی تردید فراگیر بودن تکنولوژی های مربوط به فضای مجازی محدود کردن دسترسی کودکان و نوجوانان را به امری ناممکن تبدیل می کند.

۳- سوء استفاده جنسی

در دهه اخیر پدیده سوء استفاده جنسی و هرزه کاری کودکان که عمدتا از طریق فریب و جمع آوری اطلاعات کودک در فضای وب صورت می گیرد. نگرانی جدی در جامعه بین المللی ایجاد کرده است حال باید دید که حقوق بشر بین الملل برای جلوگیری از طعمه قرار گرفتن کودکان چه راهکارهای را پیش بینی کرده است.

مبنای حقوقی اصلی برای دسترسی آزاد کودکان به محتویات اینترنتی را می توان ماده ۱۹ میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی دانست. این ماده بر این نکته تاکید دارد که هر کسی از حق آزادی بیان برخوردار است که شامل آزادی تفحص، دریافت و انتقال اطلاعات می شود؛ اینها در برگیرنده همه عقاید، صرف نظر از ملاحظات مرزی، خواه به صورت شفاهی، مکتوب چاپی و به صورت هنری و هر رسانه دیگر است. به طور خاص تر ماده ۱۷ کنوانسیون حقوق کودک اشاره می دارد که کودکان باید به تمامی منابع گوناگون ملی و بین المللی اطلاع رسانی، به ویژه منابعی که برای سلامت جسمی و روانی وی مفید هستند. دسترسی داشته باشند. این ماده در ادامه به تمایل کشورهای عضو به تشویق وسایل ارتباط جمعی در راستای کاربری های اجتماعی و فرهنگی و نیز همکاری های بین المللی دولت ها عضو در این زمینه تاکید می کند.

حقوق کودکان در اینترنت
حقوق کودکان در اینترنت

گردش آزاد اطلاعات محدود یا نامحدود

با نگاهی به اسناد بین المللی می توان ضرورت دسترسی آزاد کودکان به منابع اینترنتی و نیز ضرورت گردش آزاد اطلاعات را برداشت کرد. اما چنان که بیشتر اشاره شد واقعیت های موجود در فضای اینترنت رویکردی حفاظتی برای کودکان را طلب می کند.

با توجه به ماهیت خاص فضای مجازی که آثار آن فراتر از مرزهای سرزمینی دولت است و مخاطبان آن در سراسر جهان به سادگی امکان دسترسی به محتویات آن را دارند. ضرورت اتخاذ اقدامات بین المللی برای محدودسازی برخی محتویات زیانبار و مخرب آن برای کودکان با همکاری همه اعضای جامعه بین الملل امری انکار ناپذیر است پهنه اینترنت فضایی است که حد و مرزی نمی شناسد و حتی اقدام اکثریت و قریب به اتفاق کشورهای جهان به وضع مقررات حمایتی برای کودکان و پیش بینی قوانین در زمینه کنترل محتویات ارسال شده به فضای وب چنانچه با بی تفاوتی اقلیتی کوچک از کشورها در این زمینه همراه باشد، نمی تواند مانعی برای در معرض خطر قرار گرفتن کودکان و دسترسی آن ها به محتویات زیانبار باشد.

مبنای حقوقی اصلی برای دسترسی آزاد کودکان به محتویات اینترنتی را می توان ماده ۱۹ میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی دانست این ماده بر این نکته تاکید دارد که هر کسی از حق آزادی بیان برخوردار است که شامل آزادی تفحص، دریافت و انتقال اطلاعات می شود؛ اینها در برگیرنده همه عقاید، صرف نظر از ملاحظات مرزی، خواه به صورت شفاهی، مکتوب چاپی و به صورت هنری و هر رسانه دیگر است.

میثاق بین المللی حقوق

میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی بر لزوم تضمین آزادی بیان که شامل انتقال و دریافت آزاد اطلاعات از طریق هر رسانه ای می شود تأکید دارد، اما باید دقت داشت که این حق از جمله معدود حقوقی است که توسط این سند بین المللی مشمول محدودیت شده است. میثاق بدین نکته اشاره می دارد که اعمال حقوق تصریح شده در ماده ۱۴ مستلزم حقوق و مسئولیت های خاصی است و می تواند در صورت مغایرت با احترام به حقوق و حیثیت دیگران، حفظ امنیت ملی و با نظم حقوقی و سلامت با اخلاق عمومی مشمول محدودیت شود.

بی شک نقض حریم خصوصی کودک و با قراردادن وی در معرض محتویات غیراخلاقی از جمله مواردی هستند که طبق تصریح میثاق خط قرمزی برای آزادی دریافت و انتقال آزاد اطلاعات به شمار می روند. از سوی دیگر ماده ۲۴ کنوانسیون حقوق کودک مقرر می دارد که کشورهای عضو متعهد هستند. تا از کودکان در مقابل همه اشکال سوء استفاده و استثمار جنسی حمایت به عمل آورند. بدین منظور همه کشورهای عضو باید همه اقدامات مقتضی ملی، دو جانبه و چند جانبه را برای جلوگیری از تشویق یا وادار کردن کودکان به شرکت در هر گونه فعالیت جنسی غیرقانونی و استفاده استثماری از کودکان در اعمال غیراخلاقی انجام دهند.

منبع مقاله: خانم هانیه اخباریه

حقوق کودکان در اینترنت حقوق کودکان در اینترنت حقوق کودکان در اینترنت حقوق کودکان در اینترنت حقوق کودکان در اینترنت حقوق کودکان در اینترنت حقوق کودکان در اینترنت حقوق کودکان در اینترنت

سایر کلید واژه های سایت خانواده و اینترنت:

آسیب های فضای مجازی

خانواده و فضای مجازی

کلیپ فضای مجازی

کانال سروش انجمن خانواده و اینترنت

نوشته های مشابه

بستن