خانواده و اینترنتمقالات

اینترنت و خانواده من

بازدید: 43

اینترنت و خانواده من

اینترنت و خانواده من

مقدمه

اینترنت به عنوان یکی از ابزارهای مهم جهانی شدن به سرعت با همه ی جنبه های زندگی روزمره ی ما پیوند خورده است و جزء وسایل ضروری زندگی محسوب می گردد. از طرفی پیش رفت تکنولوژی تأثیرات محسوس و نامحسوس زیادی بر زندگی نوجوان گذاشته است. از یک سو اینترنت دریچه ای غیر قابل تصور بر روی آن ها باز کرده و با یک فشار بر موس، با تازه ترین پیش رفت های صنعتی و جدید ترین اطلاعات در جهان آشنا می شوند؛ از سوی دیگر دنیایی خطرناک از ناشناخته ها را به حریم خانه می آورند. ورود به اینترنت امکان انجام رفتار هایی را به نوجوانان می دهد که ضرورتاً در دنیای واقعی آن ها جایی ندارد. بنابراین از آن جا که به گفته ی امام علی(ع) دل نوجوان مانند زمین آماده ای است که هر بذری در آن افشانده شود، می پذیرد. (نهج البلاغه، نامه ۳۱) توجه به این دوران سرنوشت ساز بسیار مهم می باشد. گسترش فضای مجازی، امکان بهره مندی و استفاده ی مفید و در نتیجه پیش رفت افراد و هم چنین کاربری ناسالم اینترنت پیامدهای ناخوشایند و چه بسا غیر قابل جبران را به طور هم زمان فراهم می کند. امید است این نوشتار ضمن تبیین استفاده ی آسیب زا از اینترنت، موجب آگاهی و هوشیاری بیش تر والدین و نوجوانان گردد.

مفهوم استفاده ی آسیب زا از اینترنت

اصطلاح استفاده ی آسیب زا از اینترنت مناسب تر از اصطلاحات دیگری چون اعتیاد به اینترنت است. زیرا استفاده از اینترنت صرفاً یک رفتار اعتیادی نیست، بلکه مجموعه ای از عوامل شناختی و رفتاری در زمینه ی اینترنت را تشکیل می دهد که روی زندگی فرد اثر منفی می گذارد.(Davis, p 187 – ۱۹۵) این اختلال با دو دسته از علائم و نشانه های رفتاری و شناختی غیر سازشی مشخص می شود:

الف- نشانه های رفتاری: این نشانه ها عبارت اند از مشکلات درسی، شغلی یا بین فردی؛ کناره گیری، بی توجهی و غفلت از خانواده، شغل و یا مسئولیت های شخصی؛ خستگی بیش از اندازه، تغییر در سبک زندگی به منظور وقت بیش تر برای رفتن به اینترنت، کاهش عمومی قابل ملاحظه فعالیت های جسمانی، محرومیت و تغییر در الگوی خواب به منظور صرف وقت بیشتر برای استفاده از اینترنت، دروغ گویی به خانواده، دوستان و درمانگر به منظور پنهان کردن مدت زمان استفاده از اینترنت، ماندن در اینترنت بیش از آنچه قصد داشته و نشانه های ناخوشایند ناشی از ترک اینترنت.

ب- نشانه های شناختی غیرسازشی: عبارت اند از افکار وسواسی درباره ی اینترنت، فقدان یا کاهش کنترل کاربری سالم، انتظار بازگشت به فضای مجازی، صرف وقت و مخارج زیاد برای اینترنت، کاهش فعالیت های لذت بخش و سرگرمی های قبلی برای استفاده از اینترنت، کناره گیری از دوستان قدیمی واقعی به جای دوستان اینترنتی. احساس گناه، نگرانی و اشتغال ذهنی در ناتوانی برای توقف استفاده از اینترنت و احساس این که اینترنت تنها دوست فرد است.

اینترنت و خانواده من
اینترنت و خانواده من

پیامد های استفاده ی آسیب زا از اینترنت

وابستگی رفتاری به اینترنت، علاوه بر این که بیماری، آسیب روانی یا معضل اجتماعی است، پدیده ای ست مزمن، فراگیر و عودکننده که با صدمات جدی جسمانی، مالی، خانوادگی، اجتماعی و روانی چه برای نوجوانان و چه سایر افراد، همراه است به طوری که برخی پیامد های آن شامل موارد زیر می شود:

۱) مشکلات تحصیلی:

از آن جا که براساس تحقیقات انجام شده تعداد بسیاری از کاربران اینترنتی را دانش آموزان و دانشجویان تشکیل می دهند. ۸۵% آن ها کاهش چشم گیری در عادات مطالعه، افت نمرات درسی، غایب شدن از کلاس ها، مشروط شدن و مانند آن دارند. سالن های رایانه در دانشگاه ها پر از دانشجویانی است که به جای جست وجوی مطالب درسی خود، مشغول گپ زدن های اینترنتی، جست وجوی آهنگ ها و موضوعات مورد علاقه ی خود و غیره می باشند. (حدادیان، ۱۳۸۸) حتی برخی از دانش آموزان به دلیل استفاده نامناسب از اینترنت، در دوران تحصیلی علاقه ی خود را نسبت به شرکت در کلاس ها از دست می دهند و این کاهش انگیزه، کارایی دانش آموز را در درس پایین می آورد و اغلب در کلاس بی قراری می کند. (بیابانگرد،۱۳۸۷، ۸۶)

اینترنت و خانواده من

۲) مشکلات شغلی:

در بین مدیران هم سوء استفاده از اینترنت یک مشکل جدی است. در تحقیقی که بر روی یک هزار شرکت امریکایی انجام گرفته، ۵۵% افراد اعلام کرده اند که سوء استفاده از اینترنت در کارامدی و اثر بخشی آن ها تأثیر منفی گذاشته است؛ زیرا برخی از شهروندان در ساعات کاری خود به جای آن¬که به انجام وظایف بپردازند، وقت خود را در پایگاه¬های اینترنتی و سرگرمی¬¬های آن می گذرانند. (عزیزی، ۱۳۸۱)

 ۳) مشکلات خانوادگی:

استفاده بیش از حد از اینترنت بر روابط زناشویی، فرزند و والدین، دوستان نزدیک و مانند آن ها تأثیرات جدی می گذارد. اینترنت می تواند در روابط زنا شویی با مداخله در وظایف و کارهای روزمره تأثیر بگذارد. گرچه همسر فرد معتاد ممکن است در ابتدا فکر کند این مرحله به زودی سپری خواهد شد و رایانه جذابیت خود را از دست خواهد داد؛ اما وقتی به تدریج به مشکل پی می برد و شکایت می کند، معمولاً در این زمینه با انکار فرد روبه رو می شود. اصطلاح «بیوه ی اینترنتی» به همسر فرد معتاد به اینترنت اطلاق می شود. گزارش های زیادی مربوط به بالا رفتن آمار طلاق به دلیل استفاده ی نادرست از اینترنت وجود دارد. زیرا معتادان به اینترنت از نظر اجتماعی کناره گیر می شوند و آن چنان با اینترنت درگیر می شوند که از صرف وقت برای افراد زندگی واقعی خود باز می مانند. از سویی دیگر معتادان ممکن است در میزان وقتی که در اینترنت صرف می کنند یا مقدار پولی که برای آن خرج می کنند نیز به همسر خود دروغ بگویند؛ که به نوبه ی خود باعث بی اعتمادی زن و شوهر نسبت به یک دیگر می شود و پیوندهای خانوادگی را سست می کند. «برسون» معتقد است، روش استفاده از اینترنت به بافت خانوادگی استفاده کننده بستگی دارد. نوجوانانی که با والدین یا بزرگ سالان نزدیک ارتباط مستمر دارند و این افراد نحوه ی استفاده ی مثبت از اینترنت را به آن ها آموزش می دهند، استفاده مفید تری از آن می کنند. برعکس، نوجوانانی که از شبکه ی اینترنت استفاده ی منفی می کنند، افرادی هستند که خانواده نظارتی بر کارشان ندارد و آن ها ساعت های متمادی به اینترنت وصل هستند. (اسنایدرمن، ۱۳۸۷)

مشکل خانوادگی و اجتماعی دیگری که در راه استفاده از فناوری اطلاعات قرار دارد، آن است که موجب رشد گرایش های فردگرایانه و انزواطلبانه ی اعضای خانواده شده و شالوده ی روابط بیرونی و درونی و به طور کلی روابط خانوادگی- اجتماعی را به میزان قابل ملاحظه ای تضعیف می کند، ا ین موضوع، پیامدهای عمده¬ای برای جامعه و فرد دارد؛ زیرا وقتی مردم از نظر اجتماعی درگیر باشند، سالم تر و خوش بخت تر زندگی می کنند. (جهانگیر، ۱۳۸۳، ۶۲ (

هم چنین نتایج تحقیقی که در کشور انجام شده است، نشان می داد خانواده هایی که اعضای آن بدون نظارت از اینترنت استفاده می کنند، به طور معناداری مشکلات اخلاقی و انحرافات جنسی و زنا شویی دارند و بحران هویت در فرزندان نوجوان آن ها بیشتر است. (شبیری، ۱۳۸۷)

۴) پیامدهای زیستی- اجتماعی:

استفاده از کامپیوتر خانگی و اینترنت نیز همانند تماشای تلویزیون سبب عدم فعالیت جسمانی و محدودشدن تعامل اجتماعی به صورت چهره به چهره می گردد. برخی مطالعات نشان داده اند که استفاده از کامپیوتر خانگی و اینترنت، می تواند به کاهش مهارت های اجتماعی کاربر و اعتیاد به کامپیوتر منجر شود. اعتیاد اینترنتی انسان ها را به افرادی رهاشده تبدیل کرده و بر روابط اجتماعی آن ها تأثیر می گذارد. بهره وری و بازده کاری کاربران اینترنت، در نتیجه ی استفاده ی بیش از حد از اینترنت، پایین می آید. آن ها با تأخیر به محل کار می روند و دچار کم کاری می شوند. عدم تحرک جسمی و چاقی به همراه علائمی مانند کمر درد، دردپشت و ماهیچه ها، از دیگر پیامدهای این مسأله ا ند. این کاربران حتی در صورت کناره گیری از اینترنت، دچار علائم اختلال می شوند.

پیامد های وابستگی به مواد مخدر، تغییرات جسمانی بسیار هم چون التهاب کبد در مورد الکلیسم، یا افزایش حمله ی قلبی در مورد کوکائین و مانند آن است. اما خطر جسمی اعتیاد به اینترنت جزیی تر و در عین حال قابل ملاحظه است. اگر چه زمان، تنها عامل اعتیاد به اینترنت نیست؛ عموماً معتادان بین ۴۰ تا ۸۰ ساعت از وقت خود را با جلساتی که ممکن است هر کدام تا ۲۰ ساعت طول بکشد، صرف می کنند و این کار باعث می شود اختلالاتی در میزان و زمان خواب کاربر به وجود آید. این اختلال، خستگی بیش از اندازه در بدن ایجاد می کند؛ گاه نظام ایمنی بدن را ضعیف می کند تا جایی که فرد آسیب پذیری بیشتری به بیماری ها پیدا می کند. بی نظمی در صرف وعده های غذایی، توجه نکردن به بهداشت شخصی، مشکلات عصب های مچ دست و درد پشت و خشکی چشم از پیامد های دیگر هستند.

۵) مشکل اعتیاد به سایبر سکس:

اعتیاد به مسائل جنسی از طریق اینترنت به موضوع رهاشدن از واقعیت اشاره می کند که طی آن زمان، پول، عواطف و انرژی به گونه ای صرف اینترنت می شود که روزبه روز از کنترل فرد خارج می شود. « پیرس» محققی است که هرزه نگاری ( (pornography را توصیف یا نمایش فعالیت های جنسی در هر رسانه ی ارتباطی به قصد احساس شهوانی تعریف می کند. به عبارت دیگر هرزه نگاری تصویر اشخاص به عنوان یک شیء جنسی برای لذت بردن دیگران است. گرچه این کار در برخی کشور های غربی غیر قانونی نیست، اما هرزه نگاری کودک در همه جای دنیا غیر قانونی و مشمول زندانی شدن است. به بیان گسترده، هرزه نگاری کودکان به موقعیت های گوناگونی که در آن فعالیت های جنسی با اشخاص زیر هجده سال را در بر می گیرد، اطلاق می شود. گزارشات نشان می دهد هرزه نگاری در اینترنت رو به افزایش است و تحلیل محتوای سایت ها حاکی از آن است که فراوانی هرزه نگاری کودک حدود ۲۰% و حدود ۳۰% تصاویر دیگری که شامل جنسیت همراه با تهدید، تجاوز و بی حرمتی است، می باشد.

در آمریکا ۶۲% کاربران اینترنت اظهار داشتند که به طور مرتب به سایت های هرزه نگاری سر می زنند. تغییر در الگوی خواب، تقاضای حالت خصوصی و خلوت داشتن، غفلت از کارهای روزمره، نشانه هایی از دروغ گفتن، تغییرات شخصیتی و از دست دادن تمایل جنسی، از علائم هرزه نگاری و ارتباطات اینترنتی است.

 برخی از نظریه های روان شناختی

استفاده ی آسیب زا از اینترنت به کمک برخی نظریه های علمی نیز قابل توصیف است. در نظریه ی زیستی- پزشکی، اعتقاد بر آن است که آزادسازی حجم زیاد دوپامین در مراکز لذت باعث سرکوبی کارکردهای حیاتی مغز و نهایتاً کنترل آن می شود. استفاده از اینترنت نیز از طریق روش هایی باعث تحریک این فرایند عصبی- بیولوژیکی می شود. روش هایی چون: تجربه ی بالقوه ی شدید قدرت، هیجان، خوش حالی، تحریک، تحقق اهداف و رضایت، که در نتیجه ی آن فرد قادر خواهد بود در یک لحظه پیرامون هر چیزی، به منبع گسترده ی اطلاعات وصل شود. احساس مخاطره جویی، مانند شرط بندی، با شناخته ماندن چیزی که شاید اتصال بعدی به اینترنت بتواند آن را مشخص کند، همراه است. حال این امر ناشناخته ممکن است کسب اطلاعات جدید و جالب و یا فرصت های تعاملی هم چون ارتباط صرف با یک دوست، رفتن به اتاق گفت وگو، هرزه نگاری، سایبرسکس، خرید از طریق اینترنت و جز این ها باشد. هم چنین اثر خویشتن داری رضایت بخشی که گم نامی کاربر در اینترنت به وی می دهد از سویی باعث تسریع روند صمیمیت و پیوند اجتماعی می شود که ظاهراً صداقت آن از ارتباط شفاهی بیش تر است. از سوی دیگر موجب می شود که فرد دچار رویا و خواب و خیال شود و یا یک هویت کلی جدید برای خود ایجاد کند که ممکن است بسیار لذت بخش هم باشد. هم چنین اثر هیپنوتیزم آور حرکات تصاویر روی صفحه ی نمایش گر رایانه و جذابیت چند رسانه ای همانند رنگ، صدای موزیک یا استریو و سرعت از دیگر عوامل این فرایند هستند.

اینترنت و خانواده من

در دیدگاه شناختی، استفاده ی آسیب زا از اینترنت برآمده از شناخت های معیوب و یا پردازش معیوب شناختی فرد است. نظری رفتاری نیز بیان می کند که علت کلیدی در استفاده از اینترنت وابسته به تقویتی است که فرد دریافت می کند؛ به طوری که او برای به دست آوردن همان پاسخ ها شرطی می شود. این نوع شرطی سازی ممکن است به جنبه های وابسته به آن، مثل صدای رایانه، احساس لمس صفحه کلید و مانند آن نیز گسترش یابد. این تقویت کننده های ثانویه نیز به نوبه ی خود به عنوان نشانه ای برای رشد علائم اعتیاد و حفظ نشانگان همراه آن عمل می کنند. به همین دلیل طراحان بازی های رایانه ای به اصول شرطی کردن کاربران توجه داشته ا ند و در طی یادگیری بازی دست به تقویت و پاداش بازیگران می زنند. (امیدوار و صارمی، ۱۳۸۱)

گرچه مطالبی که در مورد آسیب زایی استفاده از اینترنت مطرح شد شاید تنها بخشی از پیامد هایی است که محقین تا به حال به آن دست یافته اند، با وجود این، زندگی بدون فضای مجازی برای زندگی امروز غیرممکن است و روزبه روز هم این نیاز بیش تر می شود. بنابراین تنها می توان با افزایش آگاهی و هوشیاری نسبت به کاربری فناوری های نوین و حفظ رابطه ی صمیمی والدین با نوجوانان و تقویت ارزش های فرهنگی- اسلامی در خانواده، آنان را از آسیب های پیش رو مصون داشت.

منابع:

پایگاه اطلاع رسانی حوزه

– نهج البلاغه.

– اتحادی، الهام، استانداردسازی و تعیین اعتبار و روایی پرسش نامه ی فرایند هویت من، پایان نامه ی کارشناسی ارشد، رشته ی روان شناسی تربیتی، دانشکده ی علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، ۱۳۸۷٫

– اسنایدرمن، نانسی، کلید شناخت و رفتار با دخترها، ترجمه: اکرم کرمی، تهران، نشر صابرین، ۱۳۸۷٫

– امیدوار، احمد و صارمی، علی اکبر، اعتیاد به اینترنت، مشهد، انتشارات تمرین، ۱۳۸۱٫

– بیابانگرد، اسماعیل، فرزند من و رسانه، تهران، نشر مرکز امور زنان و خانواده ی نهاد ریاست جمهوری، ۱۳۸۷٫

– جهانگیر، عیسی، «آسیب¬های روان¬شناختی اینترنت»، نشریه ی ره¬آورد نور، ش ۷، تابستان ۱۳۸۳٫

– حدادیان، فاطمه، بررسی رابطه ی برخی متغییرهای روان شناختی با کاربرد مشکل زا از اینترنت در دانشجویان، پایان نامه ی کارشناسی ارشد روان شناسی تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ۱۳۸۸٫

– شبیری، سیده فاطمه، رایانه در خانه، تهران، انتشارات ریاست جمهوری، مرکز امور زنان و خانواده، ۱۳۸۷٫

– عزیزی، مهدی، «اعتیاد به اینترنت بیماری قرن بیست و یکم»، نشریه ی خبر، ۳۰ آذر، ۱۳۸۱٫

-Davis, R.A. a cognitive behavioral model for pathological internet use. Computers in human behavior, 2001.

دانلود پاورپوینت آسیب های اجتماعی شبکه های مجازی

دانلود پاورپوینت سبک زندگی و فضای مجازی

خانواده و فضای مجازی

 

اینترنت و خانواده من

اینترنت و خانواده من

اینترنت و خانواده من

اینترنت و خانواده من

اینترنت و خانواده من

اینترنت و خانواده من

اینترنت و خانواده من

اینترنت و خانواده من

اینترنت و خانواده من

اینترنت و خانواده من

اینترنت و خانواده من

اینترنت و خانواده من

 

کانال سروش انجمن خانواده و اینترنت

نوشته های مشابه

بستن